Религиозностa и верата

Posted on Updated on

Богослужение 13Димитриј Карајанис

Димитриј Карајанис е професор по детска психијатрија, учесник во програмата “Психијатријата и богословието во дијалог” во Грција, творец на центарот за ментално здравје и семејни консултации, член на повеќе меѓународни организации. Во основата на практиката тој ги става православните антрополошки принципи за ексклузивноста (исклучителноста) на секоја одделна личност и го нуди евхаристискиот начин на живот како контрапункт на распаѓањето на секојдневниот живот. За читателите на Двери нудиме извадок од неговата книга “Пукнатини и протоци (чешми)”, посветен на внатрешностите и малкуте сфатени разлики меѓу религиозноста како човечко создание, која го лишува  човекот од неговата лична слобода, и верата како откривање на личниот Бог кон човекот, која може да биде доживување во Православната Црква.

Религиозноста е поврзана со несигурноста на луѓето. Таа претставува доживеано искуство за покривање на стравувањата од сфаќањето на смртта. Затоа таа вклучува првосигнални чувства како стравови, каење, лутина, фрустрација. Религијата е човечки изум и затоа правилно е напишано дека боговите се создадени на таков начин што личат на луѓето, кои ги создале. Проектирањето на човековите карактеристики на боговите на крајот го доведува човекот до поголема неизвесност.

Религиозниот  човек не по слободно душевно разположение ги следи религиозните ритуали, но за да добие милост. За него религијата претставува битка со злото. Тој ја чувствува силата на злото, како  господар во животот, се плаши од оваа битка, но во исто време треба да биде привлечен од неа.

Тој го смета ѓаволот за изразител  и владетел на злото, за семоќен, кој може да навлезе во неговиот живот во секој момент. Затоа постојано се занимава со него и му придава содржина како што му припишуваат своите немоќи, неуспеси, мисли и помисли и така сам се чувствува безволево суштество кое во секој момент ризикува да биде вовлечено од злото. Тој прибегнува кон Бога, не затоа што почувствувал неодолива привлечност од Неговото лице, а како кон прибежиште од силите на злото.

Тој не се доближува кон Бога со доверба во Неговата бескрајна милост, а со страв и каење, бидејќи се чувствува привлечен од злото. Затоа редовно учествува во верски обреди и строго ги почитува своите религиозни обврски како ритуали на очистување од моралната нечистотија.

Сепак тој не чувствува мир, бидејќи, префрлајќи го чувството за личен немоќ врз битката со злото, тој ја  чувствува како главен елемент во Бога правдата – незапирлива, казлива, садистичка, уништувачка правда. Бог станува балансиран  елемент на постоењето на злото и се бори со него преку соодветните оружја.

Како што не ја доживува Божја милост, религиозниот човек развива кај себе внатрешна суровост – тој станува жестокосрдечен кон другите луѓе и ги презира. Тој е укорителен кон секоја нивна немоќ и безмилосен кон нивното запоставување со нормите и обврските.

Неговата потреба од информации за одредени елементи поврзани со присуство на злото во светот, е незапирлива и присилна. Тој трага по “опседнати од зли духови”, кои ја докажуваат неговата вера и бескрајно се гневи, ако неговата дијагноза биде поставена под сомнение. Тој собира материјал и елементи за активностите на некои од сатанистите, зашто така добива можност да си ја вообрази бесконечната опиеност на животот како апсолутна радост, а не како неподнослива мизерија.

Тој се занимава со катастрофологијата, крајот на светот, појавата на антихристот. Тој ја очекува казната на злото како награда за тоа што бил лишен. Со други зборови, мислејќи ги за “среќници” луѓето кои не се противат на злото, кои поминуваат поубав живот од него, тој очекува нивно казнување, за да може сам да биде оправдан. Затоа таков човек гледа “знаци” кои ги потврдуваат неговите сфаќања. Затоа тој е фасциниран од религиозните заедници, кои се водени од соодветната идеологија, каде одговорниот на групата посветува атмосфера на безмилосна казна спрема секаква непослушност и проповеда соодветни казни од бог.

Атмосферата во овие верски заедници, кои личат на затворени клубови првично е поддржувачка. Тие се отворени кон привлекување на нови членови, кои го зголемуваат мноштвото и авторитетот на заедницата природно со примесот да го променат своето живеење во минато.

Новите членови на овие заедници чувствуваат дека се наоѓаат во едно семејство кое ќе ги опколи со својата грижа. Тие со благодарност ја прифаќаат загриженоста на духовниот раководител на групата, во чие лице е дизајниран идеален родител. Натоварени со проблемите од секојдневниот живот, кои е тешко да надминат, тие копнеат за заштитна прегратка, која ќе ги опколи и заштити. Затоа, кога се соочуваат или сметаат дека го среќаваат тоа идеално семејство, тие безусловно се принесуваат.

Тие се одрекуваат од своето минато до таква мера, бидејќи не можат да најдат нешто што да вреди да се задржи во нивниот нов живот. Тие апсорбираат однесување, манири и дури естетиката на другите членови. Во рамките на групата стануваат многу чувствителни и се обидуваат да се изразуваат нежно. Нивното однесување кон оние кои се надвор од групата, е различно. Првично се обидуваат да ги посветат и да ги доближат на љубезен начин. Но ако тие одбијат, тогаш го променуваат својот однос, навредуваат, напаѓајќи ги со изрази и конечно ги прекинуваат односите со нив.

Разговорите внатре во групата се емоционално натоварени и секогаш силно укорителни кон луѓето надвор од групата. Се промовира  размената на вести, кои потврдуваат дека светот оди кон пропаст, што преку развивање на стравови води до сплотување на групата и до фокусот на нејзиниот шеф, кој ќе ги заштити членовите од сите опасности.

Во овие рамки се изгубила личната слобода. Многу подоцна, кога шефот постојано ќе биде отфрлен на површината се појавува серија од неговите постапки, кои секако не можат да се дефинираат како духовни, само тогаш некои членови ќе почнат да ја бараат својата слобода.

Богот на Православието не е некаква идеја, а конкретно Битие, со Кое што може да оствари личен допир. Тој е Суштество, Кое никогаш нема да биде разбрано целосно. Во текот на вековите и со концентрирање на научните знаења, сепак човештвото со одушевување ќе го утврдува присуство на Неговата бескрајна мудрост, а преку преживеаното лично искуство ќе станува подобен на Неговата животворна грижа.

Човекот кој верува, се чувствува привлечен од убавината и љубовта на Бога. Тој се чувствува изненаден од присуството на Бога, Кој му се открива дали во убавината на природата, во постоењето на другите луѓе или во одредени моменти лично во него самиот.

Човекот во верата ја живее суштински и автентично својата доверба кон бескрајната и неискажлива со човечки дефиниции Божја љубов. Тој ја оживува животворна милост на Бога, Создателот на сè што повторно и трајно ја оживува паднатата природа. Тој ја бара правдата и судот на Бога, откако ја поистоветува како неразбирлива за луѓето Негова милост, која не бара причини  за да се казнат, туку за да се афирмира, спаси и утврди човековата личност.

Човекот кој го доживува Божјото присуство во својот живот, не го очекува животот после смртта, за да добие оправдување. Тој не се лишува од нешто за да чека одмазда. Напротив, тој се чувствува обврзан кон благодатта која му била дадена. Оваа благодат, која исчезнува кога ја смета за своја индивидуална придобивка, и која се множи кога ја споделуваме со другите.

Човекот кој верува и комуницира со Бога, знае дека злото нема живот. Тоа е мракот, т.е. отсуство на светлина. Затоа не постои никаква сила и никаква судбина пред Оној, Кој вели: “Јас сум светлината”, бидејќи присуството на светлината ” го изгонува мракот”. Верниот човек не ги осудува другите луѓе, бидејќи живее со зборовите “спомни си за грешниците, од кои првиот сум јас”. Човекот во верата го познава своето несовршенство. Тој го доживува своето неверувење како загуба, како дисхармонија, како дезориентација. Обидувајќи се да биде автентичен, ја воспоставува својата неадекватност, но вистински и целосно  ужива во секој момент, преоткривајќи ја својата насока, повторно може да ја преживее убавината на животот.

Бог за човекот на верата е непресушен извор за ползување на неговиот недостаток, “Прибежиште на благата и Извор на животот”, Кој секогаш е присутен за оној кој Го сака …

превел: Петар М. Петковски,

студент на теологија при ПБФ „Свети Климент Охридски“ – Скопје

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s