Житие на преподобниот Прохор Пчински

Posted on

Проподобниот отец Прохор Пчински, подвизувајќи се со добар подвиг во Нагоричанската и Козјачката пустина, се родил за време на царувањето на цар Диоген. Родителите на светиот Прохор, Јован и Ана, побожно живееле во Овчеполскиот крај. Тие биле натажени луѓе, бидејќи долго време немале деца. Горејќи од желба за деца, тие усрдно везнесувале молитви кон Бога и многу милостиња давале по црквите и сиромашните. Ана зачнала во староста и родила син, кој на крштението добил име Прохор. Кога Прохор наполнил осум години родителите го испратиле да ја изучува писменоста. Прохор многу напредувал во учењето и со тоа многу ги зарадувал своите родители.

Кога Прохор ја изучил книжевната мудрост подобро од своите врсници и постанал полнолетен, родителите намислиле да го оженат за да добијат наследници. Но, Прохор не сакал себе си да се окова во земните окови. Горејќи со љубовен пламен кон Господа, тој жеднеел деноноќно да му служи со умот и срцето, со духот и телото. Затоа ја сакал црквата и нејзините богослужби и секој ден одел на молитва. Слушајќи ги зборовите на на Господа Исуса Христа во Евангелието: Кој го љуби таткото свој или мајката своја повеќе од Мене, не е достоен за Меде; и кој ме љуби Мене, нека го земе крстот свој и нека врви по Мене. – Прохор одлучил да го остави светот и сите светски убавини, па целиот да се посвети на Бога. Излегувајќи од црквата, каде ги слушал овие Господови зборови, тој целиот свој имот го раздал на сиромашните и отишол во пустина, пеејќи заедно со пророкот Давид: Душата моја жедува за силниот и живиот Бог. Како што црната жеднее по ведни извори, така и душата моја, Боже, копнее по Тебе! (Псал. 41,2,1).

Доаѓајќи во нагоричката пустина, Прохор нашол мала пештера и покрај неа мал извор на вода, па тука се населил. Почнал да се подвузува со прекрасен и спасителен подвиг, имајќи го секогаш пред очите на душата Господа Бога. Храната му се состоела од трева и разни растенија. Но, и таа храна ја земал само еднаш на три дена. Со молитвата, пак, секогаш ја нахранувал својата душа. Живеејќи на таков начин, проподобниот поминал во пустината 32 години и за тоа време не видел човечко лице, а се дружел само со ѕверовите кои го посетувале.

По Божја промисла се случило ова: некој човек по име Диоген, дошол во лов во пустината, каде што преподобниот се подвизувал. Тој сдогледал една срна и почнал да ја брка. Срната бегајќи дотрчала во пештерата на преподобниот, кој, пак, често ја хранел. Гледајќи ја срната многу уплашена, проподобниот ја запрашал: Зошто така бегаш? Тогаш пристигнал и Диоген, па гледајќи го влакнестиот старец, облечен во искинати алишта, силно се исплашил, се свртел назад и почнал да бега. Светиот пустиножител, предвидувајќи со Духот дека набргу ќе постане цар, почнал да го доикува, велеќки: Диогене, врати се! Не плаши се! Застани! Па и јас сум човек. Слушајќи ги зборовите на преподобниот, Диоген се вратил и со страв паднал пред нозете на чудниот старец, барајќи благослов од него. Светиот старец го благословил и пророчки му рекол: “Диогене, оди веднаш во Цариград, бидејќи Бог ќе те издигне на царскиот престол. А тогаш немој мене да ме заборавиш. Тие, па калишта што се на тебе, остави ги во посебна соба и често навраќај се да ги видиш, спомнувајќи си и за мене, старецот, кој живее во оваа пустина.” Диоген го послушал старецот и веднаш отпатувал во Цариград. И пророштвото на светиот старец се исполнило: по кратко време Диоген постанал цар. Тогаш тој постапил по заповедта на светиот пустиножител и своите стари облеки ги оставил во посебна соба. Но, набргу заборавил на нив. Триесет години после тоа преподобниот Прохор му се јавил на Диоген на сон и му рекол: “Зошто, Диогене, ги заборави своите претходни аблеки, а и мене, старецот? Погрижи се да ми подигнеш макер и малечок храм.”

Откако се разбудил, царот го опфатил страв и веднаш отишолд а ги види своите стари облеки и се потцетил на се што му рекел старецот. Сакајќи да ја исполни желбата на преподобниот, царот заминал во пустината, во која го пронашол светиот подвижник бркајќи ја срната. Доаѓајќи во Жеглиговскиот крај, царот не можел да го пронајде светиот старец, бидејќи пред тоа, по Божја промисла, старецот преминал на планината Козјак. А тоа се случило откако ангел Господов се јавил на преподобниот и му рекол: !Бегај одавде длабоко по пустината во пустината и насели се на Козјак“.

Светиот Прохор го послушал гласот Господов и доаѓајќи на Козјак пронашол мала пештера и во неа се населил. Тука живеел уште триесет години, подвизувајќи се со пост и молитва и угодувајќи на Бога со исполнување на Неговите свети заповеди. Со таквиот богоугоден живот тој стекнал дар на прозорливост и чудотворство. И тогаш, веќе во длабока старост, му се јавил на сон на царот Диоген. Царот, патувајќи, го нашол местото на подвижништво на Божјиот угодник и тука, во Нагоричани, му подигнал храм. Но, царот многу тагувал бидејќи не знаел каде почиваат неговите мошти. Затоа усрдно со молел на светиот Прохор да му ги открие неговите мошти. И светиот Прохор му се јавил во сон и му рекол неговите мошти да ги бара во Козјачката пустина. Тогаш царот испратил многу војници да ги бараат моштите од светителот. Тие ги барале многу денови, но нивниот труд бил залуден. А еден старец, стоејќи на врвот од планината Козјак, откаде можел да се види целиот Козјак и во ширина и во должина, здогледал еден бел орел како лета над пештерата над која се наоѓале моќтите на светиот Прохор. Таму се упатиле сите, заедно со царот, и во пештерата ги пронашле нераспадливи моштиле на светителот. Царот и сите што биле со него паднале ничкум пред моштите на светителот па со големо стравопочитување и побожност, со пеење на црковни песни, ги зеле, ја преминале реката Пчиња и дошле во ногоподигнатиот Нагоричански храм. Кога утредента дошле во храмот, во него не ги нашле светите мошти, кои, пак, сами се вратиле во својата пештера. Но, тие повторно ги донесле, а моштите пак сами се врателе. Тоа се случиле три пати. Тогаш царот одлучил светителот да го понесе со себе во Цариград, па го товариле телото на една маска. Но, маската не сакала да се помрдне од местото. Царот во тоа ја видеј желбата на светиот отец Прохор и тој наредил, да се подигне нова црква на реката Пчиња и во неа нераспадливо до денес почиваат светите и чудотворни мошти, од кои тече свето и исцелително миро.

Новоподигнатата црква била осветена во присуство на царот и мноштво народ, а покрај црквата бил изграден и манастир. Царот ја зел левата рака од светителот и со себе ја однесол во Цариград, а останатото тело целло го оставил во новата обител, за кое се верува дека точи свето и целително миро на утеха, помош и лекувања на сите кои со вера и љубов пристапуваат кон светиот Божји угодник, Прохор Пчински.

Житието на свети Прохор Пчински е напишано од непознат автор. Тоа е зачувано во неколку нови преписи од 18-19 век, направени врз основа на постари. Три негови преписи се чувале во манастирската библиотека на манастирот „Свети Прохор Пчински“, а еден препис од 1847 година се наоѓал во бившата Скопска митрололија. Две од Пчинските житија се препишувани од хилендарските монаси Мартириј Хилендарски и Дионисиј Хилендарски.

Православната црква овој светец го празнува на 01 ноември.

Advertisements

Свети Дионисиј од Закинтос, архиепископ Егински (1547 – 1622)

Posted on Updated on

Во светот Драганиг Сигур, се родил во 1547 година на островот Закинтос во Јонското море. Според родовата линија на татко му произлегувал од аристократски нормандски род. Неговите предци се преселиле од Нормандија (Франција) во Италија, а потоа на островот Закинтос, каде станале владетели на земја на југо-запад на островот и повеќето примиле Православие. По мајка му припаѓал кон познатиот венецијански род Валви.

Според преданието, кум на крштението на светиот му бил преподобниот Герасим Кефалониски. Основното образование Драганиг го добил при учителот Николај Керофалис. Подоцна, најверојатно, се образовал при познати европски учители  богослови, кои во тоа време живееле во Закинтос. Многу добро го знаел старогрчкиот, латинскиот и италијанскиот јазик, го изучувал Светото Писмо и делата на отците на Црквата. Од неговите писма е познато дека тој се занимавал со толкување на делата на свети Григориј Богослов. Од самата младост него го привлекувал црковниот живот.

На 21 годишна возраст,  го предал целото свое наследство на помладиот брат и сестра, а самиот отишол во манастир. Во 1568 година примил монашки постриг со името Дaниил во Старофадскиот манастир на островот Строфадес, недалеку од Закинтос. Како млад монах успеал да го достигнe богословието, неговите зборови како на духовен раководител почнале да растат и да се распространуваат. Во 1567 година бил ракоположен во ѓакон, а во 1570 година на само 23 години за свештеник од епископот Кефалониски и Закински Филотеј Ловердосом. По неколку години нему му предложиле да стани игумен на Строфадискиот манастир на западниот брег на Закинтос и тој станал еромонах Закински и Строфадиски. Во јуни 1577 година, отишол на поклоничко патување во Ерусалим, но во Атина за време на визитата кај митрополитот Атински Никанор, го примил неговиот итен предлог да ја земи архиепископската катедра на островот Егина. При ракополагањето го добил името Дионисиј во чест на покровителот на Атина светиот свештеномаченик Дионисиј Ареопагит. Живеел строг аскетски живот, јавувајќи се како жив пример и духовен отец за многу христијани. Многу луѓе ги барале неговите совети. Но свети Дионисиј после две години од архиерејската хиротонија, се откажал од епископскиот чин, мислејќи дека многубројните пофалби за него можат да го доведат кон гордост.

Во 1579 година свети Дионисиј се враќа во манастирот на Пресвета Богородица Анафонитри и бил поставен од патриархот Константинополски Еремија II за викарен епископ Закински. Свети Дионисиј активно учествувал во црковниот живот, обучувајќи ги и ракополагајќи ги клириците. Клириците престанале да патуваат за ракополагање до Кефалонија, и епископот Кефалониски и Закински испратил во Венеција, која тогаш припаѓала под Закинтос, жалба дека свети Дионисиј се меша во неговите работи. Во 1581 година управителот на Венеција Николај Депонте издал указ, со кој му ја забранува на свети Дионисиј секоја дејност на територијата која припаѓала под јурисдикција на епископот Кефалониски и Закински. Во следните години свети Дионисиј бил поставен за старешина при храмот на свети Никола Чудотворец во Закинтос.

После смртта на епископот Кефалониски, свети Дионисиј станал еден од кандидатите на таа катеда. Сепак за нов епископ бил избран двадесет и пет годишниот Неофит Колокифас. Свети Дионисиј станал игумен на манастирот Пресвета Богородица Анафонитри.

Повеќе од 40 години свети Дионисиј ги пасел словесните овци на островот Закинтос. Се упокоил во Господа на 17 декември 1622 година. Свети Дионисиј бил погребен во манастирот на островот Строфадес, во храмот на светиот великомаченик Георгиј. Кога по неколку години според обичајот на манастирот неговите мошти биле извадени го гробот, тие се покажале нетлени и миомирисни, и биле поставени во храмот на почесно место. Во 1703 година монасите и општината на островот Закинтос испратиле до Константинопол молба за причислување на свети Дионисиј кон ликот на светиите. Патријархот константинополски Гаврил III издал синодални указ, во кој било изложено житието на светиот и денот на неговиот спомен. Житието на свети Дионисиј Закински и неговата служба биле напишани од Георгиј Сипандром.

За време на пиратскиот напад во 1717 година, двете раце на светителот биле отсечени од пиратите, но неговите мошти чудесно биле сочувани неповредени. Во 1717 година монасите на Строфадискиот манастир ги пренеле моштите во Калитерското подворје, за да ги заштитат од слични напади и ситуации. Подоцна во чест на свети Дионисиј бил подигнат храм во областа Амос, каде се чуваат моштите на свети Дионисиј сè до 1893 година, кога поради замјотрес храмот бил разрушен, а моштите биле пренесени во привремен храм. Меѓу 1925 и 1948 година бил изграден нов храм, а во 1956 бил обновен манастирот, добивајќи име Строфадиско-Дионисевски манастир. Неговите мошти до денес почиваат во таа обител, во параклисот на свети Георгиј, во специјално изработен кивот од сребро во 1829 година.

Во неговото житие се вели дека тој ја достигнал височината на простувањето и човекољувието. Еден ден во манастирот каде престојувал свети Дионисиј дошол некој човек во неговата келија со молба да го сокрие него од неговите гонители. Кога свети Дионисиј го запрашал по која причина го гонат, човекот одговорил дека убил монах. Од разговорот кои го воделе свети Дионисиј дознава дека убиениот монах е всушност неговиот брат. Свети Дионисиј ги примил тие вести со голема жалост, но не го избркал убиецот, туку го скрил и не го предал во рацете на неговите гонители. Убиецот потоа длабоко се покајал и како последица на тоа станал монах, а свети Дионисиј го испратил во Пелопонез.

Свети Дионисиј се почитува како голем чудотворец. Понекогаш неговиот кивот не можат да го отворат. Но кога тоа е возможно, се покажува дека неговите папучи се износени и валкани, и затоа од време на време ги менуваат. За тоа чудо свети Дионисиј го нарекуваат „светител кој оди“, односно кој продолжува да оди по островот и да прави чудеса. По неговите молитви се случуваат многубројни чудеса: он исцелувал од различни болести, им го врќал видот на слепите, им помагал на парализираните да станат на нозе, предупредував при пожари, спасувал при несерќи, го смирувал морето, го спасувал островот од пирати и.т.н.

Кога грчкиот храм посветен на свети Георгиј во Њујорк бил разрушен од страна на терористите на 11 септември 2001 година, неповредени во храмот останале само два предмета – крстот и книжната икона на свети Дионисиј.

 

подготвил:

Петар М. Петковски,

дипломиран теолог

Лажните идоли, ексклузивноста на денешницатa

Posted on

Живееме во време во кое е апсолутно нарушен системот на вредности. Во современото општество клучниот критериум за успех се парите. Позицијата во друштвото е двигателот на речиси сите процеси во човечкиот живот, а имиџот е поважен од квалитетот на личноста. Скапоцен автомобил, што поголема и подобро уредена куќа, брендирана облека и обувки, удобен живот, главно без работа – тоа е сонот на секој просечен човек на нашата планета. Луѓето ја занемаруваат верата, Црквата, Светото писмо, а првенствено зборовите на Господ Исус Христос: „Затоа ви велам: немојте да се грижите за вашата душа – што ќе јадете или што ќе пиете; ниту за вашето тело, во што ќе се облечете. Зар не чини душата повеќе од храната, и телото – од облеката?“ (Матеј 6, 25).

Посматрајќи го животот на своите предци, можеме да видиме дека тие се задоволувале со многу посиромашен животен стандард. Најнапред ја ценеле работата (трудот), ја обработувале земјата, одгледувале животни и на тој начин им обезбедувале на своите семејства основни средства за живот. Секако, и ним им биле потребни пари, како и на луѓето денес. Парите се потребни за образување, лекување, исхрана, меѓутоа, не е сѐ во материјалните вредности. За разлика од нашите предци, коишто до пари доаѓале со макотрпна работа, денес, главно, не се избира начинот за профит. Човекот, со копнеж да се збогати, готов е да ги погази сите морални начела. Наместо пример да му бидат, најпрво Христос, нашите светители и другите славни предци, или во денешниот свет чесните луѓе, научници, академици, професори, резултатите од разни анкети покажуваат дека човекот се воодушевува и се угледува на луѓето од „шоу-бизнисот“, на разни пејачи и актери, честопати не криејќи дека му се „идоли“. На тој начин, директно ја прекршува втората Божја заповед: „Не прави идоли или слики; не им се поклонувај и не им служи“.

Главното средство што довело до нарушување на системот на вредности се масовните медиуми (компјутер, интернет, телевизија), кои секојдневно ни претставуваат и ни нудат неморален начин на живот како нешто примерно и нормално, на пример преку телевизијата на која, особено на домашните канали, сѐ повеќе се прикажуваат естрадата и реалити програми, и на тој начин, сѐ повеќе ги потиснуваат едукативните и поучни емисии, кои се сѐ помалку оприсутнети на медиумите. Владета Јеротиќ, истакнат српски православен психолог и книжевник, наведува: „Денешниот, навистина, „паднат“ свет (со својот, во секој поглед, нездрав живот како да сака и треба да „докаже“ дека човекот е „паднато“ суштество) станал компјутер и контејнер (намерно не правејќи разлика помеѓу нив) на сите, не само на корисните, туку и на излишните, непотребни, неточни, но над сѐ лоши информации“.[1] На еден сајт се наведува: „Лагата и измамата прикажани илјада пати ги прифаќаме како вистина, која ја обликува нашата свест и притоа го менува системот на вредности, а ние не сме ни свесни за тоа“.[2]

Родителите денес стремејќи се да заработат што повеќе  и што подобар материјален живот да му обезбедат на своето семејство, се оптоваруваат со материјални проблеми и го пропуштаат растењето на сопствените деца. Сѐ повеќе ги препуштаат на компјутерите и на телевизорите, тие да ги воспитуваат. За разлика од некогашните цртани филмови, како на пример „Том и Џери“, во кој најстрашната работа била таа мачката да го улови глушецот, денешните се преполни со вознемирувачки и насилни сцени, кои имаат лошо влијание врз психата и доведуваат до агресија кај децата.

Меѓутоа, по углед на древниот кинески филозофски концепт „ЈИН И ЈАНГ“, кој говори за тоа дека во сѐ што е добро има и нешто лошо, а во сѐ што е лошо има и нешто добро, не треба светот да го гледаме „црно-бело“. Напредокот на технологијата донесува многу позитивни и корисни работи. Во „примитивните општества“, кога бројот на луѓето бил мал и ограничен, единствено вербално можеле да разменат информации. Со напредокот на културата и со проширувањето на општествата напредувале и инструментите  за општествените односи, кои толку се развиле и направиле напредок по кој можеле да се пренесат информации од еден крај на светот во друг по најкраток рок. Комуникацијата помеѓу луѓето тече многу побрзо и поедноставно. Сите информации и податоци ни се на дофат на рака, и на тој начин, ако правилно ги искористиме, можеме да дознаеме многу корисни работи и да го прошириме нашето знаење.

Спротивставставувањето на предизвиците што влегле во нашиот живот, нивно ставање под контрола и непрестаната борба против нив е во служба на зачувувањето на системот на вредности. Најлесно е да се бара изговор и да се обвинува околината за животниот и морален пад. Меѓутоа, Христос му дава можност на секој поединец да се покае и да се спаси, најпрво со живот според христијанските начела. Исто така и општењето во црковната и во општествената зедница во борбата со асоцијализацијата, која е продкукт на животот во имагинарниот свет на компјутери и медиуми. Но и пред покајувањето за гревовите, Христос дава можност човекот по слободна волја да не греши. Пример треба да му биде самиот Христос и сите оние што живееле праведен живот. И што е најважно, треба да се имаат на ум Христовите зборови запишани во Евангелието: „Зашто каква полза има човек, ако го придобие целиот свет, а на душата своја ѝ напакости? Или каков откуп ќе даде човек за својата душа?“ (Марко 8, 36-37).

 

Петар Петковски, дипл. теолог

[1] Владета Јеротиќ, Повратак оцима, Белград, 2000, 359.

[2] https://medijskaokupacija.wordpress.com – преземено на: 06.октомври 2016 година

 

Свети преподобен Никифор Исихаст

Posted on

Преподобниот отец наш Никифор Исихаст е православен монах, духовен писател и еден од авторите на духовниот зборник  „Добротољубие“.

Се подвизувал на Света Гора за време на управувањето на Михаил VIII Палеолог. Се родил во италијанско римокатоличко семејство, но го отфрлил римокатолицизмот, па примил Православие и станал монах на Света Гора, каде аскетски се подвизувал до крајот на својот живот. Поради одбивањето да ја следи пролатинската политика, од императорот Михаил VIII Палеолог претрпел казна затвор и прогонство.

Бил директен претеча, наставник и раководител во изучувањето на подвижничкото мудрољубие на светиот Григориј Палама, архиепископот Солунски, кој и сам сведочи за својот учител со кој поминал осум години на духовни перипетии.

Свети Никифор постојано внимавал над себе, па подвижувајќи се длабоко во безгрижното тихување и неизкажливо соединувајќи се со надсветскиот Бог, во своето срце успеал да го стегне блаженото и благодатно просветлување.

Се упокоил во Господа нешто пред 1340 година.

Богато искористувајќи го својот божествен дар, тој и по своето блажено заспивање во Господа, нас отечки нѐ раководи со своите списи. Успеал да ни оставил во наследство неколку дидактичко – морални трудови. Најпознат спис е неговото „Многукорисно слово за трезвеноумието и чувањето на срцето“. Исто така, собирајќи и други поуки за вниманието и молитвата од списите и житијата на светите отци, тој на крајот ни дава совети од својот личен опит и искуство, призивајќи ги сите преку патот на умносрдечната молитва да се присоединат кон заедница со Господа.

Од мноштвото записи на свети Никифор, кои и денес ги имаме во зборникот „Добротољубие“ јасно се гледа дека инсистирајќи на неопходноста од духовен водич во практиката на исихазмот, ја допуштал можноста и за самостојна практика на монасите и им давал практични совети во таа насока.

 

Од поуките на светиот преподобен отец наш Никифор Исповедник

Ако, пак, брате, и по многу труд не успееш да навлезеш во пределот на срцето, како што ти кажав, направи вака, како што ќе ти кажам понатаму, и со Божја помош ќе го најдеш бараното. Ти знаеш дека внатрешното слово на секој човек се наоѓа во неговите гради. Зашто внатре во градите, кога молчат нашите усни, ние разговараме со себе и твориме молитва, и псалми пееме или друго кажуваме. Така, со внатрешното слово, изгонувајќи од него секаква помисла (зашто можеш, ако сакаш), кажувај си ја кратката молитва: Господи Исусе Христе, Сине Божји, помилуј ме! – и принуди се наместо секаква друга помисла само таа секогаш да плаче внатре. Ако продолжиш да го вршиш ваквото дело непопустливо и со сето внимание, со време ќе ти се отвори преку ова и влегувањето во срцето, за коешто ти пишував, без секакво сомнение, како што и ние самите од опит сме познале.

 

подготвил:

Петар М. Петковски,

дипломиран теолог

Да ги усредоточиме мислите кон мирот и кон тишината

Posted on

старец Тадеј (Витовнички)

 

„Во нашиот овоземен живот сè зависи од мислите. Секоја работа, секој труд, секое движење. Човекот говори преку мислите, а не преку делата, и ние постојано сме во ‚мисловна борба‘“, вели игуменот Тадеј, големиот духовник и старешина во манастирот Витовница во источна Србија и додава „дека животот ни е онаков какви што ни се мислите“.

Не е лесно да се дојде до манастирот Витовница, во подножјето на Хомолските Планини. Тоа е подвиг во денешно време, на некој начин. Манастирот е одалечен дваесет километри од Петровац на Млава, во превецот кон Кучево. До истоименото село оди автобус трипати во работните денови и превезува деца до училиштето и назад. Пределот главно е населен од Власи.

Престојот во манастирот денес претставува ретка можност да се почувствува исконскиот мир на православното монаштво. Живописниот предел е богат со шума и вода, а сè издишува со мир и тишина.

Денот во оваа вардарска задужбина од кралот Милутин од 13 век почнува со литиргија в зори, во служба на отец Стефан и отец Доситеј. Овде и темјанот има специфичен мирис, бидејќи игуменот во него става етерично масло. Во разговорот со гостите отецот Тадеј обично се задржува по појадокот, кој ревносно го приговува искушеник. За сето време на обедот се читаат делови од светите книги.

Кога е убаво времето, Старецот, како што игуменот Тадеј го нарекуваат братијата од манстирот, кој е родум токму од тоа село, сака да седи под лозата крај манастирската црква Успение на Пресвета Богородица. Во тешката и бурна историја на манастирот, освен отецот, зборуваат и записите на Јоаким Вујиќ од почетокот на минатиот век. Кога ќе застуди, разговорот се продолжува во топлата трпезарија на конакот.

Уште при првата средба, на прашањето „како сте“, овој осудесетгодишник со еластично движење и остри мисли, одговара дека старците секогаш се уморни. Секој негов збор е искра, секоја негова мисла е сила. Човекот едноставно по разговорот со него повеќе не е оној истиот.

Во својот шеесетогодишен монашнки живот отецот Тадеј двапати бил на служба во Пеќската патријаршија. Првиот пат бил пред Втората светска војна, а вториот пат се вратил во 1949 година по желба на патријархот Гаврил Дожиќ и бил негов намесник сè до 1955 година.

Сè е мисла, и сеќавањето е мисла, ја продолжува игуменот својата беседа. Ние постајно сме во мисли. Сепак, нашите мисли не се тајни. Јавни се. Тие се покажуваат низ нашиот живот. Штом некој ќе помисли за нас, гледаме што мисли, што сака, какви мисли ни упатува. Самите гледаме дека не треба никој да ни каже дали некој нè сака и не почитува или не. Тоа се чувствува, зрачи од човекот. Зрачат и неговите карактерни особини што се изградуваат по пат на молитвата. Онакви сме со какви што мисли се занимаваме.

Поради тоа да се потрудиме во овој краток живот, со Божја помош, да изгрдиме карактерни особини како благородноста. Господ вели: Царството небесно нема да се појави овде или онде. Тоа е внатре во нас и меѓу нас, а тоа се правда, мир и радост.

Старозаветниот народ не можел да ја прифати безграничната Божја љубов. Со самото тоа не можел ни да ги прими Неговите заповеди, од каде што произлегло и познатото зло: око за око, заб за заб. Дури и денес во христијанството, да не зборувам, пак, за другите религии, се придржуваме до тоа старозаветно правило по кое сме и понатаму опкружени со зло. Опкружени сме со многу непријатности во животот кои го разурнуваат нашиот внатрешен мир. Не можеме ниту на својот роден брат да му простиме, а камоли на другите.

Ете, гледате што правиме. Штом се занимаваме со лоши мисли, стануваме злобни самите по себе. Не вреди што ние се сметаме за добри ако во нас се задржува зло. А ние христијаните не смееме ниту да помислиме зло, а камоли да го претвориме во дело. Тоа значи дека немаме сили да се спротивставиме на тоа.

Меѓутоа, во нас постои божествена сила, божествен живот и божествена енергија. Кога ќе даваме отчет пред Бога на денот на Страшниот суд, ќе мораме да положиме сметка и за тоа како ја сме ја искористиле таа божествена енерија во животот. Дали сме придонеле кон хармонија во вселената или кон дихармонија.

Нашите мисли не само што дејствуваат врз нас и врз разумните суштества, врз животните и врз растителниот свет, туку влијаат и на вечноста. Ние со своите мисли не само што го нарушуваме мирот на земјата туку го умножуваме злото и во вселената. Сиот човечки род го бере плодот на своите мисли и желби. Така, првочовечкиот народ требал да биде потопен поради своите лоши желби и злобни мисли. Ете, и ние повторно толку сме потонале во зло и не можеме да се ослободиме од него, при што повторно се приближува тоа време. Единствениот излез, со Божја помош, е промена одвнатре, од срцето.

Бидејќи во нас има божествена енергија, со целото свое битие треба да се приклучиме кон централата на животот- кон Господ. За да добие таа енергија божествена сила, а не да се приклучуваме кон зло. Поради тоа да се свртиме кон доброто за да биде доброто во нас и околу нас. Ако се занимаваме со добри, божествени мисли, ќе имаме свој внатрешен мир. Потоа тој мир ќе зрачи преку нас и околу нас, и ете промени. Секој оној што не е вклучен во злото, во некои свои земни амбиции што му го нарушуваат мирот, ќе го почувствува тој мир.

Една душа во секоја средина може многу да придонесе. Особено е тоа домаќинот на куќата. Тој треба да се труди секогаш да ги насочува своите мисли кон мир и тишина. Своите грижи и своите неволи треба да Му ги предаде на Господа.

Господ ги зел на себе сите наши грижи и неволи и ни кажал дека Он ќе се грижи за тоа што ќе јадеме, што ќе пиеме и што ќе облечеме, а ние толку грчевито држиме и создаваме немир во себе, во своето семејство и на сите околу нас.

Кога сум оптоварен со грижи и кога сакам своите манастирски, домашни работи и грижи да ги носам сам и да не ги предадам на Господа, ете неволи на мене и на моите братија. А кога сите свои грижи и грижите на братијата ќе ги предадам на Господа, тогаш и најтешката работа се извршува со леснотија. Нема оптоварување и братијата се мирни и тивки меѓусебно.

Гледате како нашите мисли се страшна сила, моќ што го нарушува мирот или што дава мир. Додека не воспоставиме мир во себе, нема мир ниту околу нас. Ако домаќинот нема мир, ниту семејството нема мир, а сето тоа е поради неговите мисли. Поради тоа себеси и своите ближни треба да ги предадеме на Господа и непрестајно да се молиме. Бог е енергија, сила и моќ, радост и утеха и кога ќе Го побараме, Он ќе ни го даде својот божествен мир. Со молитвата ја црпиме божествената сила во себе.

Господ е насекаде присутен и без неговата промисла и без неговото допуштање не бива ништо ниту на земјата ниту во вечноста. Кога ќе ја зацврстиме таа мисла во себе, тогаш ни е лесно. Бидејќи кога Бог би допуштил да правиме што сакаме и како што сакаме, тогаш би настанала катастрофа. Толкав страшен хаос во космосот не може ни да се замисли. Он на разни начини нè опоменува на своето присуство. Меѓутоа, ние тоа брзо го забораваме, особено кога ни е добро. Забораваме дека овде сме привремено и си мислиме дека овде ќе векуваме, а кога ќе дојде неволја- Господи, спасувај! Затоа треба да се потрудиме да ги измениме своите карактерни особини кон доброто. Господ ни заповедал да се молиме за непријателите, не заради Него, туку заради нас самите.

Бидејќи сè додека ја задржуваме во себе мислата за навредата што ни ја нанеле непријателите, пријателите, роднините, никогаш нема да имаме мир и покој. И кога немаме мир како домаќини, нема да имаат мир ниту најближните. Самите себеси се тиранизирами со таквите мисли. Поради тоа треба да се учиме и себеси и другите секаде да има божествен мир. Сите околу нас, не само луѓето туку и животните бараат од нас љубов и внимание. Сè е поврзано во светот. Ниту ние не можеме да живееме без растителниот свет, ниту пак растителниот свет може да живее без нас. Штом е така, тогаш сите сме еден род.

Затоа да Му се молиме на Господа да ни даде сила и моќ да бидеме добри, благородни, мирни, тивки, полни со љубов и добрина. Ви посакувам мир и радост од Господа во вашиот дом, во нашата држава и на сите луѓе во светот- ете така препорачува отец Тадеј од манастирот Витовница.

превел:

Петар Петковски,

дипломиран теолог

Извадок од книгата: „Витовнички стослов“

Што е постот на Апостолите (Петровденскиот)?

Posted on Updated on

Православните христијани низ целиот свет имаат четири периоди на постење за време на една година. Два периода од овие – Големиот Велигденски пост за време од 40 дена и Богородичниот пост за време од 14 дена во месецот август – се сметаат како строги пости. Другите два генерално се сметаат за помалку строги пости: така наречениот Божиќен пост или постењето за време од 40 дена пред славењето на Христовото Рождество, и постотот на Апостолите, кој се случува во месеците јуни и јули.

Во светот постот на Светите апостоли, односно апостолскиот пост е веројатно најмалку познат, иако е помеѓу најстарите христијански традиции. Споменат е од свети Атанасиј во четвртиот век, а постојат и други изјави за неговото постоење од многу порано во историјата на Црквата. Постот започнува ден (понеделникот) после Неделата на Сите светители, која се случува една недела после Педесетница (Духовден).

Денес постот се извршува во слава на светите апостоли Петар и Павле, кои се слават на 29/12 јули. Во пораната пракса, како и да е, постите веројатно не биле поврзани со празникот на светите апостоли Петар и Павле. Напротив времето за постење било после славењето на Педесетницата или по Неделата посветена на Сите светители. Најверојатно, различните традиции претпочитале различни должини на постот – без оглед дали се работи за една недела, неколку недели, дури и само за еден ден. Денес, постот има сеуште варијабилна должина заради тоа што е поврзан со датумот на Педесетницата, и со тоа на неделата на Сите светители.

Датумот, пак на Педесетница што се случува педесет дена после Пасха, варира со датумот на Пасха (Велигден). Заради тоа и датумот на Неделата на Сите светители варира во споредба со погоре кажаното. Ова значи дека должината на Петровденскиот (апостолски) пост исто така варира секоја година. За оние цркви кои го следат Стариот календар, постот може да биде многу долг (дури до 42 дена) или многу краток (8 дена), во зависност од тоа кога ќе се падне празнувањето на Пасха. За Православните цркви кои го користат Новиот календар, постојат години кога не постои Апостолскиот пост.

Постојат различни традиции во зависност од тоа колку строго се применува постот. Кај повеќето православни традиции, постот не е строг како што е Големиот (Велигденски пост) пост. Риба, вино и масло се дозволени во сите денови, освен во среда и петок, кои се строги денови на пост преку целата недела. Во другите традиции, рибата, виното и маслото се дозволени во саботите и неделите за време на Петровденскиот пост.

За православните верници денес, постот во чест на Апостолите може да биде прилика за анализа на животот по примерот на Светите апостоли. Во Неделата на Сите светители, ние се сеќаваме и ги славиме животите на сите они кои умреле пред нас во вера: нашите татковци, предци, апостоли, свештеници, евангелисти, учители, архиереи и маченици. Читањата кои се извршуваат на тој ден (Евр. 11, 33-40; 12, 1-2 и Матеј 10, 32-33, 37-38 и 19, 27-30) нè потсетуваат дека безброј следбеници на Господа ги жртвувале нивните животи за верата, која ние ја имаме наследено.

Следејќи ја Христовата опомена запишана од светиот апостол и евангелист Матеј – апостолите ги оставиле нивните родители, нивните деца, и нивните имоти за да им ја дадат радосната вест за Исус Христос на луѓето, кои не го познавале Него. Христијанските мисионери низ целиот свет сè уште го прават истото и денес. За време на постот на Апостолите ние треба да се молиме за нив, и за православната мисија насекаде.

Постот е исто така прилика да се потсетиме дека во Христос, ние имаме заедништво, кое оди над нашите лични мислења, желби или работи кои не ги сакаме. Делата апостолски ни кажуваат дека Апостолите го препознале ова многу рано. Поводот беше аргументот кој се случи и одржа во приликата во врска и оглед со тоа дали следбениците на Христос имаа потреба да го следат Законот на Мојсеј. На почетокот, Петар и Павле заземаат различни страни на дискусијата.

И апостол Петар и апостол Павле биле Евреи, но нивните личности  биле многу различни. Петар, кој претходно бил рибар, помеѓу првите почнува да го следи Господ Исус Христос. Веројатно бил неедуциран и веројатно зборувал само еврејски и тоа на локалниот галилејски дијалект. Павле, од друга страна, бил многу добро едуциран под водство на Гамалил, најпознатиот рабин (учител) во неговото време, и зборувал неколку јазици.

Понатаму, Павле – оригинално наречен Савле – не бил помеѓу дванаесетте ученици. Тој дури водел и прогонување на христијанството се додека не го примил видението на Христос додека бил на пат за Дамаск (Дела ап. 9 глава). Заслепувачкото видение го променило неговиот живот засекогаш. Одтогаш тој станува голем сведок на воскреснатиот Христос. Но заради неговиот претходен живот, било многу тешко на почетокот да му простат и да го прифатат другите ученици.

Многу одамна, Петар и Павле се вклучиле во расправија за зачувување на Законот. Павле, кој проповедал помеѓу народите, мислел дека не било повеќе потребно да се зачува Законот, бидејќи целта на Законот била да се укаже на смртта и воскресението на Христос. Павле дури прокламирал дека Законот бил исполнат со распетието на Христос и бил прикован на крстот и сега треба да ја исполниме мисијата со вера, а не со следење на Законот (погледни: Рим. 10 и Гал. 3 глава). Петар, како и да е, сметал како некои Евреи дека иако Исус бил ветениот Месија, сепак Законот треба да се продолжи засекогаш да се практикува.

Павле патувал до Ерусалим да се сретне со Петар и другите ученици за да се реши проблемот. Павле рекол дека се спротиставува и тоа лично на Петар (Гал. 2, 11). По извесна расправија се согласиле дека христијаните не треба да го следат Законот, особено практиките како обрезувањето и комплексните закони за исхрана, кои биле прикажани во Мојсеевото Петокнижие. Како и да е, тие требало да продолжат да следат некои рестрикции на Законот и тоа кон моралните принципи, и околу јадењето на крв.

Значајно е дека Петар едноставно не изреагирал само да се сложи со Павле за овие теми. Му било дадено видение од Господ, во кое било прикажано, кои храни биле порано прикажани дека се нечисти за сите Евреи, сега биле чисти или прифатливи (Дела ап. 10 глава). Со ова, Петар сфатил дека Господ внесува нов ред и нов начин на живот, и да се сложи со тоа дека Павле бил послушен на самиот Христос.

Овие настани нè потсетуваат секогаш да го бараме Господ кога имаме недоразбирање со Црквата.  За ова е потребно смирение и трпение од наша страна, и волјата да се прифатат другите, дури и кога не се сложуваме со нив. Ние да ги отстрануваме нашите лични желби или потреби, и да се молиме за доброто на Црквата и за признавање на волјата на Господ за сите нас заедно.

По завршување на постот, затоа ги славиме заедно светите апостолите Петар и Павле. Иконата на празникот прикажува двајца мажи како стојат рамо до рамо, држејќи ја Црквата заедно во своите раце. Ова е моќен симбол на натприродната љубов на еден кон друг, која е дадена од страна на Светиот Дух. Во Светиот Дух, имаме договор и нов живот. Заради оваа причина, православни христијани денес може да го сметаат постот на апостолите, како еден од најзначајните периоди од годината, време да се смириме и да се молиме за вистинска љубов и единство во Црквата низ целиот свет.

 

Извор:

http://myocn.net/what-is-the-fast-of-the-apostles/

 

превел:

Петар Петковски,

дипломиран теолог.

 

 

 

 

Личноста на Господ Исус Христос

Posted on

 

 

Центар на православното христијанство е личноста на Господ Исус Христос. Таа личност е извор на секое знаење за Бога. Господ Исус Христос е „Врата“ (Јован 10, 7) на православниот духовен живот, исто така и „Патот“, Вистината и Животот“ (14, 6). Секој кој сака да биде навистина православен треба да влезе низ таа „Врата“, да научи да оди по тој „Пат“. За да го оствари тоа, човек треба, пред сѐ да научи Кој е Господ Исус Христос и што Он учел.

За Него во Символот на верата се вели дека е „Син Божји“, „роден од Отецот пред сите векови“, се нарекува „Светлина“, „вистински Бог“, се вели дека е „нестворен“, ист по суштина („едносуштен“) со Бога Отецот. Но, исто така, се вели и дека Он, како вистински Бог, „слезе од небото, се воплоти и стана човек“. Со други зборови, за личноста на Господ Исус Христос е откриено дека е, во исто време, и Бог и човек – Богочовек.

Богочовекот Исус Христос ја прославил човечката природа со тоа што покажал дека таа е способна за божествен живот, не само за обично, привремено живеење според животните инстинкти. Како човек, го изодил патот по кој секој човек може да оди за да ја разбере и живее вистината, да му се спротивстави и да го надмине гревот, дури и да ја победи самата смрт. Го направил тоа како човек за да покаже дека и секој друг човек е способен да го постигне истото. Според, тоа, личноста на Господ Исус Христос не само што е извор на секое знаење, туку и вистинска можност човекот да се спаси од сите беди и неволји во животот, вклучително и од гревот и смртта.

Секој што сака со право да се нарече православен христијанин и да го наследи вистинското спасение, неопходно треба да Го запознае Господ Исус Христос. Тоа го прави преку читање на Светото писмо, особено преку читање на четирите Евангелија, каде што е опишан животот на Христос, Неговите зборови, поуки и дела. Освен на тој начин, православниот христијанин се запознава со Христовата личност и преку учество во богослужбите и целокупниот духовен живот на Православната црква, каде што се среќава со православното предание, кое го дополнува нашето знаење за Бога.

Најпосле, Господ Исус Христос дошол на земјата со цел секој човек да поверува во Него – и да се спаси. Затоа православниот христијанин не само што треба да знае за Него, туку треба и да живее според Него. Не секој што Му вика на Бога „Господи, Господи“, го добива спасението, туку тој што слуша, прифаќа и исполнува.